Je vindt hier antwoorden op de vragen die we het vaakst krijgen over neurodiversiteit op het werk: van definities en cijfers tot wat neuro-inclusie concreet oplevert en hoe onze workshops en begeleiding verlopen. Elk antwoord staat op zich en verwijst waar nuttig door naar uitgebreidere artikelen. Staat jouw vraag er niet tussen? Laat het ons weten.
Wat is neurodiversiteit?
Neurodiversiteit beschrijft het idee dat mensen de wereld om zich heen op veel verschillende manieren ervaren en ermee omgaan; er is geen enkele “juiste” manier van denken, leren en gedragen, en verschillen worden niet als tekorten gezien (Harvard Health).
Het is een eigenschap van een groep, net zoals biodiversiteit een eigenschap van een ecosysteem is. Individuele mensen zijn neurotypisch of neurodivergent; een team of organisatie is neurodivers.
Wat betekent neurodivergent?
Neurodivergent is de term voor een persoon wiens functioneren afwijkt van wat als typisch geldt.
In wetenschappelijk gebruik gaat het vooral over ontwikkelingsprofielen: autisme, ADHD en dyslexie worden breed erkend als neurodivergent. Ook hoogbegaafdheid en hooggevoeligheid worden in sommige benaderingen meegerekend, al bestaat daarover geen consensus.
De term is echter bewust breed bedoeld. Kassiane Asasumasu, die de term in 2000 bedacht, omschrijft neurodivergente mensen als mensen “wiens neurocognitief functioneren op meerdere manieren afwijkt van dominante maatschappelijke normen”: geen selectiecriterium, maar een inclusieterm.
Het gaat om andere noden, werkstijlen en kwaliteiten, al betekent dat niet dat er geen uitdagingen of ondersteuningsbehoeften zijn. Veel neurodivergente mensen hebben bovendien een zogenaamd spiky profiel: uitzonderlijke sterke punten in bepaalde vaardigheden, naast uitdagingen in andere.
Hoeveel mensen zijn neurodivergent?
Naar schatting is één op de vijf mensen neurodivergent. Hoe hoog dat cijfer precies uitvalt, hangt af van welke profielen je meetelt en of je alleen diagnoses telt: veel neurodivergente mensen hebben geen formele diagnose. Neurodiversiteit zit dus al in jouw team, ook als niemand er openlijk over uitkomt; een diagnose is geen voorwaarde om eraan te werken.
Wat is neuro-inclusie?
Neuro-inclusie betekent dat je werkomgevingen inricht waarin verschillende denkwijzen en werkstijlen tot hun recht komen. Het gaat verder dan tolerantie: je ontwerpt werk, communicatie en omgeving zodat iedereen kan presteren, in plaats van dat elke medewerker zich moet aanpassen.
Er bestaat geen aanpak die voor iedereen werkt, geen “one size fits all”: wat de ene medewerker helpt, kan voor een andere net niet werken. Neuro-inclusie speelt zich daarom af op verschillende niveaus: individu, groep, leidinggevende, organisatie en omgeving (het IGLOO-model). Waar mogelijk ontwerp je de omgeving universeel, zodat een betere werking iedereen ten goede komt; wat daarna nog nodig is, los je op met een individuele aanpassing.
Welke sterktes brengen neurodivergente medewerkers vaak mee?
Veel neurodivergente mensen blinken uit in creatief denken, het bekijken van problemen vanuit onverwachte invalshoeken, het herkennen van patronen en het zien van het grote geheel, of sterk visueel denken. Zo’n lijst is geen profielbeschrijving: geen enkele neurodivergente medewerker heeft ze allemaal, en de sterktes verschillen van persoon tot persoon.
Waar die sterktes samenkomen met de juiste rol en omgeving, leidt dat tot innovatie, betere oplossingen voor complexe problemen en scherpere beslissingen. Lees de voorbeelden in meerwaarde van neurodivergente medewerkers.
Klopt het dat veel neurodivergent talent onbenut blijft?
Helaas wel. In het Verenigd Koninkrijk had volgens het Office for National Statistics (2022) slechts 29% van de mensen die autisme als hun voornaamste beperking opgaven een job. Voor autistische mensen met lichte uitdagingen op de werkvloer lopen schattingen van de werkloosheidsgraad op tot 80%.
Een belangrijke oorzaak zit niet in de mensen, maar in werkomgevingen en wervingsprocessen die op één norm ingericht zijn. Lees meer in autisme op de werkvloer: gids voor leidinggevenden.
Is neuro-inclusie alleen nuttig voor mensen met een diagnose?
Nee. Iedereen denkt en werkt op een eigen manier, met of zonder diagnose. Aanpassingen die rekening houden met wat mensen nodig hebben om goed te werken, komen daardoor álle medewerkers ten goede.
Is neuro-inclusie niet gewoon een wellness-initiatief?
Die suggestie bestaat: aangenaam voor de medewerkers, maar het kost geld en het brengt niets op. Beide aannames kloppen niet.
Want “het brengt niets op” negeert dat comfort een middel is, geen einddoel: wanneer de omgeving aansluit bij hoe mensen functioneren, verdwijnt de ruis die energie kost en komt die energie vrij voor het werk zelf. Het maakt ook de weg vrij naar psychologische veiligheid: wie zich niet moet verbergen, heeft energie over om vragen te stellen, problemen te benoemen en nieuwe ideeën te opperen. Die veiligheid hangt daarnaast ook af van hoe leidinggevenden en teamleden met elkaar omgaan; samen met comfort draagt ze bij aan een veerkrachtig team, ook onder druk.
En “dat kost geld” is de halve waarheid: ook niets doen kost geld, en verloop, verzuim, conflicten en gemiste inzichten staan nergens als aparte kostenpost in het budget. Daar staat tegenover dat veel aanpassingen weinig kosten: duidelijke afspraken, een voorspelbare planning of een stille werkplek vragen eerder aandacht dan budget. Samen maakt dat neuro-inclusie geen kostenpost maar een investering, met opbrengsten voor de organisatie. Wat die opbrengsten concreet zijn, lees je in de volgende vraag.
Wat levert neuro-inclusie concreet op?
Op organisatieniveau: betere financiële prestaties, meer collectieve productiviteit, duurzamere inzetbaarheid, toegang tot een bredere talentenpool en een sterker werkgeversmerk. Bedrijven die bewust mensen met een beperking tewerkstellen, waaronder neurodivergente medewerkers, realiseerden volgens onderzoek van Accenture gemiddeld 28% meer omzet en een verdubbelde nettowinst.
Op teamniveau: minder misverstanden en frictie, meer creativiteit en betere samenwerking. Daarnaast rapporteert EY voor programma’s met een neuro-inclusieve aanpak een retentie van neurodivergent talent tot 92%. Lees meer op waarom neuro-inclusie.
Voor wie zijn de workshops bedoeld?
Voor HR-professionals, leidinggevenden, beleidsmakers en teams. Er is geen voorkennis vereist en de workshops staan open voor iedereen.
Hoe verloopt een workshop?
De workshops van Bjièn zijn interactief en worden gegeven in het Nederlands, Frans of Engels, ter plaatse of online. De workshop “Aan de slag” duurt bijvoorbeeld drie uur en is mogelijk voor maximaal 30 deelnemers.
Een ervaren facilitator, die zelf ook neurodivergent is, combineert wetenschappelijk onderbouwde inzichten met praktisch bruikbare en haalbare strategieën, op een vlotte en humoristische manier die zwaardere materies makkelijker bespreekbaar maakt. Je vertrekt met concrete eerste stappen voor jouw team of organisatie.
Je kiest tussen een in-company sessie op maat of een open workshop met individuele inschrijving.
Zijn workshops beter als de facilitator zelf neurodivergent is?
De facilitators van Bjièn zijn zelf neurodivergent en we werken volgens het beginsel NOOZO: “niets over ons zonder ons”. Ervaringsdeskundigheid maakt de verhalen authentiek en geloofwaardig, en toont hoe theorie in de praktijk werkt.
Daarnaast brengen we de nodige vakkennis mee: inzichten uit recent wetenschappelijk onderzoek, bewezen ervaring met het leiden van teams, en bijgeschoolde kennis van teamcoaching, psychologische veiligheid en communicatie. Die combinatie van ervaringskennis en vakkennis is precies wat onze workshops onderscheidt.
Waarom bieden jullie geen simulatie- of inleefsessies aan?
Sociaalpsychologisch onderzoek toont aan dat simulaties en inleefsessies (“even ervaren hoe het is”) vaak averechts werken: deelnemers ervaren acute frustratie en schatten de competenties en zelfstandigheid van de doelgroep daarna juist lager in (Silverman et al., 2015; Nario-Redmond et al., 2017). De oorzaak zit in het mechanisme dat French (1992) beschreef: een simulatie toont alleen de acute crisis, zonder copingstrategieën, hulpmiddelen of context, waardoor de deelnemer de conditie gelijkstelt aan hulpeloosheid.
Vertaald naar neurodiversiteit: een simulatie van overprikkeling laat collega’s alleen de acute stress en de tekortkomingen zien, zonder recht te doen aan iemands talenten, copingstrategieën of de juiste werkaanpassingen. Bjièn richt zich daarom op concrete werkcontexten en sterke punten, niet op kunstmatige hulpeloosheid. Onze serious game biedt precies dat alternatief: in concrete werkscenario’s ontdekken spelers zowel de sterke punten als de uitdagingen van de persona’s, en zoeken ze naar aanpakken die voor het hele team werken.
Bieden jullie ook begeleiding of coaching?
Ja. Naast de workshops en het advies biedt Bjièn een begeleidingstraject op maat aan voor een manager en een neurodivergent teamlid.
Het traject duurt drie maanden met individuele sessies (twee keer per maand) en een gezamenlijke sessie per maand, en behandelt thema’s zoals werkdruk, communicatie, teamdynamiek en redelijke aanpassingen.
Waarin verschilt Bjièn van andere aanbieders?
Neuro-inclusie is bij Bjièn geen niche binnen een groter trainings- of consultancy-aanbod: het is ons enige vak. We zijn bovendien pioniers in België in consultancy over neurodiversiteit en neuro-inclusie op het werk. We begeleiden organisaties van eerste inzicht tot verankerd beleid, met lezingen, workshops, advies en begeleiding waarvan we de materialen zelf ontwikkelen: van onze serious game tot het boek Waarom normaal niet werkt. Alle redenen op een rij vind je bij Waarom met ons werken?.
Wat kost een workshop of masterclass?
We werken met een offerte op maat van jouw context. Vraag een gratis offerte aan of plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek.
Hoe starten we best als organisatie?
Wil je eerst zelf aan de slag? Prima. Download het gratis e-boek als eerste stap, of lees het boek Waarom normaal niet werkt ter verdieping: te bestellen als paperback, op onze site of bij de boekhandel.
En wanneer je verder wil gaan dan inzichten, naar praktijk en verankering in jouw organisatie, helpen we je graag. Plan een gratis kennismakingsgesprek: samen zorgen we dat wat je opbouwt ook blijft werken.